Geschiedenis

“De Vergrijzing” het lijkt een verschrikking, een grote ramp die binnenkort iedereen zal treffen
en enorme schade zal aanrichten.
Iedereen maakt zich zorgen, de mensen vragen zich af wat er zal gebeuren, ze zijn bang.
Politici zoeken angstvallig naar oplossingen om de Vergrijzing op te vangen, en stellen zich de
grote vraag hoe ze dit zullen financieren. Iedereen is erdoor in de ban.
Hieronder geven we jullie een korte schets van de evolutie van de mens in het ouderwordende proces
en hoe het allemaal zover is kunnen komen.

Is vergrijzing een recent fenomeen?

img.db?18250038++s(200)

Twee Amerikaanse antropologen, Rachel Caspari en Sang-Hee Lee,
maakten een staalkaart van de ouderdom gedurende miljoenen jaren van de mens. Ze deden dit aan de hand van fossielen van gebitsresten.
Ze onderzochten vier grootoudergroepen van de mens: de Australopithecinen, leefden zo’n drie miljoen jaar geleden in Afrika, de Neandertalers, Homo sapiens en de moderne mens. De beide laatste groepen leefden zo’n vijftigduizend jaar geleden samen op het Europese continent.
In totaal onderzochten de twee onderzoekers 750 verschillende mensen.

Het is misschien zinvol om uit te leggen hoe Rachel Caspari en Sang-Hee Lee ‘Ouderen’ omschrijven in hun onderzoek. Zij zien ouderen als volwassen individuen van boven de dertig, die in principe grootouders kunnen zijn. Hun kinderen hebben dan de leeftijd waarop ze zich kunnen voortplanten.

De resultaten van Caspari en Lee laten zien dat het aantal ouderen toeneemt in de loop van de evolutie.
De spectaculairste sprong bevind zich in het Laat-Paleolithicum, zo’n 30.000 jaar geleden. Toen vervijfvoudigde het aantal ouderen.
Caspari en Lee stellen in hun onderzoek dat ‘vergrijzing’ de moderne mens grote evolutionaire voordelen gebracht heeft. De periode van de toenemende vergrijzing valt samen met een explosieve bevolkingstoename van Homo sapiens, en een golf aan culturele vernieuwingen. Zij vinden dat dat geen toeval kan zijn.

img.db?16754868++s(200)

De bijdrage van de ouderen tegenover de grote sprong voorwaarts is nauwelijks te onderschatten.
Eerst en vooral kunnen zij meer kinderen op de wereld zetten, omdat ze langer leefden. Ze boden ook een helpende hand bij het grootbrengen van hun kleinkinderen, dit staat bekend als ‘grootmoedereffect’.

En meer ouderen in een samenleving betekent ook meer kennis. Kennis die van generatie op generatie overgedragen kan worden, en die daarmee bijdraagt aan de culturele vooruitgang van de mens.
Er is veel gespeculeerd over wat nu precies het evolutionaire voordeel was dat van Homo sapiens het succesnummer van de menselijke evolutie maakte. Maar het antwoord is simpel, zegt Caspari: "De moderne mens was ouder en wijzer."

Van babyboom naar oma- en opa-boom

Waar komt nu die snelle veroudering van de bevolking vandaan? Er zijn verschillende redenen hiervoor. In de eerste plaats van de stijgende levensverwachting van de mens.
In 1900 bedroeg de levensverwachting voor vrouwen in ons land 47 jaar, voor mannen was dag 44 jaar. In 1950 was dat 68 en 63 jaar. Nu wordt de levensverwachting voor vrouwen op 79 en voor mannen op 74 geschat. In minder dan een eeuw nam de levensverwachting met 30 jaar toe.
We blijven weliswaar gespaard van een bevolkingsexplosie, doordat de geboortecijfers daalden (ontgroening), maar de gemiddelde leeftijd nam stelselmatig toe.
Rond 1960 telde men in België gemiddeld 160 000 geboorten op jaarbasis. Op het eind van de jaren tachtig waren er dat nog amper 115 000.
Dan is er nog de naoorlogse ‘babyboom’, dit is een gigantische geboorte-explosie die na de Tweede Wereldoorlog plaatsvond. Dit kwam door de stijgende welvaart van na de oorlog.

Rond het jaar 2010 zullen die babyboomers hun pensioengerechtigde leeftijd bereiken. De extreem magere generaties uit de jaren zeventig en tachtig zullen op dat moment het grootste deel van de actieve bevolkingsklasse uitmaken.
In 1980 werkten 4 actieven voor 1 gepensioneerde. In 2010 zal die verhouding ongeveer 2 tegen 1 zijn.

U merkt het. De demografische evolutie zal het uitzicht van onze samenleving grondig veranderen. Wat de verre toekomst ons brengt, hangt in grote mate af van wat de eerstvolgende decennia gebeurt op het vlak van nataliteit. Van de jongere generaties wordt een bovenmaatse vruchtbaarheid verwacht om de balans weer wat in evenwicht te brengen.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License